Khám phá Việt Nam - 156 - Sen giấy

Nhạc Thiền - Hoa Sen Nước Chảy (Hãy Dành Vài Phút Để Tĩnh Tâm)

Món ăn chế biến từ Sen

Chè hạt sen long nhãn

Nguyên liệu - 200g hạt sen tươi. - 600g long nhãn. - 100g nhãn nhục. - 300g đuờng. - 5ml nước hoa bưởi. Thực hiện - Hạt sen lột vỏ bỏ tim, luộc chín. - Nhãn lột vỏ, bỏ hạt giữ nguyên cùi. - Nhãn nhục ngâm nước cho nở mềm. - Hòa nước luộc hạt sen với nước lã cho đủ 1 lít nước, cho đường vào, đặt lên bếp nấu sôi cho đường tan, cho hạt sen vào nấu khoảng 10p, cuối cùng cho nhãn tươi và nhãn nhục vào nấu chung cho thấm ngọt. Tắt bếp, thêm nước hoa bưởi. Món này dùng lạnh ngon hơn.

Cây sen làm thuốc

Theo Đông y, hạt sen vị ngọt, tính bình, dùng làm thuốc bổ, chữa tiêu chảy, di mộng tinh, băng lậu, khí hư, mất ngủ, thần kinh suy nhược. Ngày dùng 10-30 g dạng thuốc sắc hay thuốc bột.

Các bộ phận khác của sen cũng có thể làm thuốc:

1. Tâm sen: Là chồi mầm màu xanh ở giữa hạt, gọi là liên tử tâm; vị rất đắng, có tác dụng an thần nhẹ. Dùng chữa sốt và khát nước, di mộng tinh, tim đập nhanh, tăng huyết áp, hồi hộp hoảng hốt, mất ngủ. Ngày dùng 1,5-3 g.

2. Gương sen: Là đế hoa hình nón ngược, đã lấy hết quả, gọi là liên phòng, có tác dụng tiêu ứ, cầm máu. Dùng chữa các bệnh chảy máu: chảy máu tử cung, băng huyết, đại, tiểu tiện ra máu, đau bụng dưới do ứ huyết. Ngày dùng 10-15 g.

3. Tua nhị sen: Là chỉ nhị của hoa sen đã bỏ phần nhị (hạt gạo), gọi là liên tu. Tua nhị sen có nhiều tanin, vị chát, tính ấm, dùng để chữa băng huyết, thổ huyết, di mộng tinh, trĩ, bạch đới, đái dầm, đái nhiều. Ngày dùng 3-10 g.

4. Lá sen: Gọi là hà diệp, vị đắng, tính bình, có tác dụng hạ huyết áp, an thần, tán ứ, chỉ huyết. Lá sen chữa say nắng kèm theo bụng phiền, miệng khát, họng khô, đái ít mà đỏ:

- Trị thổ tả: Lá sen tươi 20 g giã nhỏ, ép lấy nước, thêm 1 chén nước nguội vào bã rồi ép lấy nước; trộn 2 thứ nước để uống.

- Chữa các chứng xuất huyết: Lá sen tươi 80 g, trắc bách diệp tươi 20 g, lá ngải tươi 24 g, sinh địa 40 g. Tất cả giã vụn, ngâm vào nước hoặc sắc lấy nước uống. Trị thổ huyết do táo nhiệt. Còn để chữa viêm ruột, chảy máu dạ dày và các chứng chảy máu khác, mỗi ngày dùng 5-12 g.

- Chữa béo phì: Lá sen tươi hoặc khô 1 lá, thái ngắn, hãm hoặc đun với 400-500 ml nước trong 10-20 phút; mỗi sáng uống 1 ấm.

5. Ngó sen (ngẫu tiết): Vị ngọt chát, tính bình, có tác dụng cầm máu, tráng dương, an thần:

- Trị nôn ra máu: Ngó sen 20 g, cuống sen 12 g, sắc nước uống.

- Trị đái dắt ra máu: Ngó sen tươi 40 g, huyết dư thán 10 g, sắc uống.

- Nôn ra máu hoặc lao phổi ho ra máu: Ngó sen 20 g, cỏ nhọ nồi 20 g, bạch cập 16 g, trắc bách diệp tươi 16 g. Tất cả phơi khô hoặc sấy ở nhiệt độ thấp, nghiền thành bột mịn, thêm nước làm hoàn, mỗi hoàn 10 g. Ngày uống 3 viên với nước sôi để nguội.

TS Nguyễn Đức Quang, Sức Khoẻ & Đời Sống

Những ý nghĩa về Sen

Trong đầm gì đẹp bằng sen

Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng

Nhị vàng bông trắng lá xanh

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn

Hoa sen là một biểu tượng cho sự thanh cao theo người Việt và nhiều nơi khác ở châu Á. Hình ảnh tòa sen hiện diện trong ảnh thờ phụng, đặc biệt là Phật giáo.

Không riêng gì Việt Nam mà dường như ở tất cả các nước châu Á, ai ai cũng yêu thích và trân quí một loài hoa bình dị mà thanh cao, giản đơn nhưng quyến rũ, rất thực tế đời thường nhưng đồng thời cũng rất siêu thoát thiêng liêng: Hoa Sen.

Được cho là có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Ấn Độ và đã lan xa đến Trung Quốc nơi mà hạt sen đã được tìm thấy ở thời kỳ đồ đá mới cách đây 7000 năm ở Yaoxian, tỉnh Zhejiang

Hoa sen nở rộ trong mùa hè ở nhiệt độ từ 23 tới 30 độ C. Ở Châu âu, khi thời tiết không lạnh lắm thì hoa sen sẽ nở.

Tên khoa học của hoa sen là Nelumbo nucifeca Gaertn và thuộc chủng lọai Nymphaeaceae thường được thấy trong các ao hồ khắp vùng Châu Á, màu sắc và hình dáng tươi đẹp của hoa sen đã tô điểm thêm cho vẻ đẹp của cảnh quan.

Hạt sen được dùng làm thuốc trị các chứng mất ngủ thông thường và có tác dụng an thần. Trong ngày Tết thì hạt sen được dùng làm mứt để thưởng thức với trà nóng.

Ngó sen được dùng làm thức ăn, còn củ sen có thể ăn sống hoặc nấu chín. Củ sen cung cấp nhiều tinh bột. Khi chúng ta luộc củ sen và trộn đường sẽ có một món ăn dễ tiêu hóa cho trẻ con và người bịnh. Tim sen nổi tiếng là thuốc an thần dùng để trợ tim và giảm huyết áp. Hạt sen vừa là thuốc bổ và vừa là món ăn khóai khẩu đã được dùng trong việc chế biến các loại bánh, món tráng miệng và súp.

Có nhiều giống sen được trồng, với màu hoa dao động từ màu trắng như tuyết tới màu vàng hay hồng nhạt. Nó có thể chịu được rét tới khu vực 5 theo phân loại của USDA. Loài cây này có thể trồng bằng hạt hay thân rễ.

Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật,ngày càng có nhiều loại sen được nhân giống, như sen màu hồng trắng, sen màu xanh nhạt hơi pha đỏ, một vài loại lúc mới nở thì có màu hồng nhạt rồi sau đó chuyển sang màu hồng thắm, có loại hoa đơn, hoa kép và ngay cả loại không có hạt mà có đến 2000 cánh hoa cho mỗi bông. Nhụy hoa trở thành giống như cánh hoa với vô số màu sắc.

Sen là biểu tượng của sự thanh tịnh và an lạc.

Họa tiết hoa sen trong trang trí là hiện thân của cái đẹp, cái thẩm mỹ, đó là kết quả của sự dung hòa đồng điệu giữa tinh thần Phật giáo và tinh thần dân tộc Việt Nam. Nó thực sự bổ ích thiết thực cho cuộc đời, là một nét đẹ

Ai có dịp ra thủ đô Hà Nội, xin nhớ ghé thăm lại ngôi chùa Một Cột (còn gọi là chùa Diên Hựu), đứng lùi xa một chút bạn sẽ thấy cấu trúc chùa có hình dáng trông giống như một đóa sen vừa mới nở soi bóng xuống hồ Linh Chiểu.

Hoa sen nơi đâu cũng có nhưng nhiều nhất, đẹp nhất là sen ở miền Tây các tỉnh An Giang, Đồng Tháp… Đẹp là vì ngày còn làm lúa mùa đồng ruộng mênh mông, đất còn nhiều đìa, bào, vũng, lung, hoa sen, bông súng mọc bát ngát đất trời...

Và chúng ta cùng nghiệm lại lời cha ông qua các bài ca dao......

Trên đời gì rẻ bằng Bèo,

Chờ khi nước lụt, Bèo trèo lên Sen.

Trên đời gì tốt bằng Sen,

Quan yêu dân chuộng, rã bèn cũng hư.

(nguồn tin tức xây dựng)

Hoa Sen

Tản mạn Sen

Sen có mùa nhưng thú “thưởng sen” thì dường như chưa bao giờ tạm lắng. Món ăn từ sen có hương, có sắc, có chút tình tứ giao thoa của đất trời. Dân dã, cao sang mà vẫn mộc mạc, gần gũi.

Bài MINH QUANG

Mùa này không phải mùa sen và cũng không phải là thời gian tốt để người ta ngẫm nghĩ, nhớ nhung về những mùa sen kỷ niệm. Cuối năm: tất bật! Cuối năm: lo toan! Và nhiều điều tương tự như thế. Bỏ qua những ồn ào đó, thử lắng lòng một chút, vu vơ một chút may ra sẽ tìm được chút thanh trong nơi chốn phồn hoa…

Nói về sen thì e rằng không đủ giấy mực để tả hết nét thanh tao quý phái của loài hoa giản dị này. Nên phạm vi bài này chỉ muốn dạo một vòng quanh thú thưởng sen tao nhã, để thấy rằng dù bất cứ nơi đâu, cái thanh tao vẫn có một góc nhỏ cho mình. Từ lâu, sen đi vào thơ ca với những “Thái liên khúc” tuyệt mỹ, với những cảm hứng xuất thần khi bắt gặp vẻ đẹp thuần khiết của những đóa sen thanh. Sen trở thành biểu tượng của dân tộc và thưởng sen cũng trở thành thú điền viên thanh tịnh. Hà Nội và Huế là xứ sở của những mùa sen thi vịnh. Cách sống của người dân cũng đôi phần thi vị, tinh tế. Sài Gòn không có được những may mắn đó. Người Sài Gòn hối hả, tất bật, lo toan nhưng ở một góc nào đó, vẫn có chỗ cho những món ăn lắng lòng.

Chút thanh tao lắng đọng

Có lẽ, bạn nên cảm thấy may mắn nếu bắt gặp gánh xôi rong trong đó có ít xôi sen. Không phải là xôi gói lá sen mà là xôi hạt sen cùng với nếp béo bùi. Nghĩ cũng lạ, hạt sen khi nấu, nếu kỹ thì chẳng bao giờ sợ nát. Thế cho nên, nhìn những viên sen tròn tròn ngà ngà còn nguyên vẹn trộn lẫn trong những hạt nếp bóng nhừ cứ sợ còn cứng. Ăn vào mới cảm nhận được cái "bùi ngùi" ngay đầu lưỡi. Xôi sen có thể là xôi mặn hoặc ngọt (thường thấy vẫn là xôi mặn) nhưng xôi mặn có lẽ là món quà cao cấp, sang trọng hơn, thấy nhiều trong các nhà hàng món Huế. Xôi được nấu kỹ, trộn lẫn tôm thịt, ít hạt sen, gói trong chiếc lá sen e ấp, đúng điệu phong cách dân dã nhưng cũng lắm cầu kỳ. Có lẽ, ở xứ đất Thần Kinh, Hà Thành, đây là món ăn không hiếm tìm ở các gánh hàng rong nhưng vào tới Sài Gòn, đâm ra hơi cao cấp, nhưng cho dù có thưởng thức ở đâu, vị sen cũng thế, khó lẫn, khó tan. Nếu chịu khó đi dọc các con đường như Điện Biên Phủ, Võ Thị Sáu, Nguyễn Thị Minh Khai, … sẽ không khó để bắt gặp những “hàng sen” lề đường. Nói vậy thôi chứ người ta chỉ bán một thứ duy nhất, đó là hạt sen. Hạt sen được cho vào túi, cột chặt, có thể lột vỏ sẵn hoặc để nguyên, ai muốn mua loại nào thì tùy, không cần câu nệ. Sen mua về có thể làm được nhiều món, nhất là xôi và chè. Chè sen thanh mát thì ai cũng biết, ngon nhất khi được nấu đường phèn nhưng nếu ở các quán chè bình dân có lẽ chỉ có thể thưởng thức chè sen đường cát thôi. Nhưng hình như cái vị sen béo bùi, thơm mát quá khiến người ta cũng chẳng chú tâm đó là đường gì bởi… ngọt như nhau. Bởi thế cho nên, ăn sen phải tinh tế. Món ăn chọn người thưởng thức là thế. Hạt sen cũng được nấu lẫn, cho vào món sâm bổ lượng mát lòng. Món này thì đường phố Sài Gòn có lẽ khá sành. Sen cho vào không nhiều cho nên nhỡ ai có thèm sen quá, ăn vài ba hạt “lọt chọt” vẫn thấy chưa… đã, tiếc ngẩn ngơ.

Sức sống âm thầm nhưng mãnh liệt

Tình cờ, một lần sang quận 7, chợt bắt gặp một người đã mười mấy năm gắn bó với chiếc xe hoa, đạp ngược xuôi mỗi ngày mấy mươi cây số đem hoa sen bán dạo. Những cánh hoa được chị xếp lên xe cẩn thận, nâng niu từng chút một. Chị bảo: “Đem hoa bán cũng phải biết quý hoa, đặc biệt như hoa sen đây, phải trân trọng từng cành”. Nhìn cách chị xếp hàng và trao hoa cho khách, có thể hiểu được cái tâm của chị. Thế mới vỡ lẽ ra một điều, hoa sen có sức sống âm thầm nhưng mãnh liệt trong tâm khảm người Việt. Họ chưa bao giờ quên biểu tượng thiêng liêng của sen: thanh tịnh và trong sáng. Nhưng hình như tìm mua sen cũng phải có duyên. Trừ những ai biết hàng, biết mối chứ cứ như lần đầu lóng ngóng ra chợ tìm mua, khó mà tìm cho được sen tươi, dù là lá sen, hạt sen hay hoa sen đi chăng nữa. Hay tại bởi cách chọn ví trí của người bán cũng khép nép, tĩnh tại như những đóa sen duyên?

Cách đây không lâu, khi phong trào ăn gỏi ngó sen chưa thịnh, ngó sen trở thành món rau xa xỉ, đắt tiền, chỉ có thể thấy trong những bữa tiệc nhà hàng sang trọng. Ngày nay, có lẽ do nhận thấy mục đích kinh tế của nó, người ta đua nhau trồng sen lấy ngó, ngó sen không còn là món rau “cung đình” mà phổ biến hơn trong các bữa ăn. Thỉnh thoảng, ở các quán vỉa hè, người ta vẫn có thể tìm thấy món gỏi ngó sen ăn chơi, tuy không cầu kì đúng điệu như nhà hàng nhưng cái vị giòn tan của cọng ngó trắng tươi là không khác được. Món ăn “Dẫu lìa ngỏ ý còn vương tơ lòng” này vấn vương người ta là thế.

Một vòng tản mạn chẳng thể nói hết tinh túy của sen nhưng có lẽ cũng đủ để cảm nhận dư vị ngọt ngào của nó. Hiếm có loại hoa nào đắc dụng như sen, từ lá, cọng, đài nhụy cho đến hạt đều dùng được và lại thuộc loại những món ngon công phu. Ngày Tết, mâm cơm cúng tổ tiên của miền Trung hay Bắc cũng có ít cơm gói lá sen, và mứt hạt sen cũng không thể thiếu trong mâm cỗ bánh cả 3 miền.

... Hiếm có loại hoa nào đắc dụng như sen, từ lá, cọng, đài nhụy cho đến hạt đều dùng được và lại thuộc loại những món ngon công phu...

(Theo monngonvietnam)