Thứ Sáu, 25 tháng 9, 2009
Thứ Năm, 24 tháng 9, 2009
Tản mạn Sen

<3
Món ngon từ Sen
| Ảnh: Món Ngon. |
Gỏi ngó sen
Nguyên liệu: 1/2 ngó sen, 200 g cà rốt bào sợi sẵn, 300 g tôm thẻ, 200 g thịt rọi ba chỉ hay thịt nách, 1 nắm rau răm, 25 g mè rang vàng, tỏi băm, 1 trái ớt băm, 1 trái chanh.
Gia vị: đường, bột ngọt, nước mắm, dấm, 2 muỗng súp tỏi băm.
Cách làm:
Tôm luộc chín với ít rượu trắng cho thơm, lột vỏ chừa đuôi. Thịt luộc chín, thái lát.
Ngó sen cắt khúc, ngâm nước chanh cho không đen, dùng đũa quậy lấy xơ, ngâm với dấm đường (pha ít chua ngọt) trước 1 ngày (có thể mua ngó sen ngâm chua sẵn ở chợ). Chắt bỏ nước dấm, xóc với ít đường cho ra bớt chất chua, vắt sơ.
Cà rốt ướp ít muối cho ra nước, xả nước lại, vắt ráo. Rau răm thái nhuyễn.
Trộn ngó sen, cà rốt, tôm thịt với 1 muỗng súp tỏi băm, ớt, đường, bột ngọt, nước mắm, chanh cho vừa ăn.
1 muỗng súp tỏi còn lại phi vàng thơm, cho vào gỏi. Cho gỏi ra đĩa, trên rắc mè và rau răm.
| Ảnh: Món Ngon. |
Kim chi củ sen
Nguyên liệu: 1/2 kg củ sen, 1 củ cà rốt, 200 g dưa chuột đã ngâm chua. 1 thìa súp tỏi băm, 2 muỗng súp gừng băm, 1 củ gừng cỡ ngón cái, 1 muỗng súp ớt bột Hàn Quốc.
Gia vị: Đường, bột ngọt, nước mắm, dấm, muối bột.
Cách làm:
Củ sen bào vỏ, cắt khoanh dày khoảng 3 mm, ngâm nước chanh cho không đen, hòa dấm đường ngâm cho chua (khoảng 2 ngày), vắt bỏ dấm, cho 4 muỗng súp đường xóc đều, để cho ráo nước, chắt bỏ (làm 2 lần).
Dưa chuột xóc đường cho ra dấm, chắt bỏ dấm. Cà rốt cắt khoanh dày 2mm, xóc muối cho ra nước, rửa lại, vắt thật ráo.
Gừng củ cắt sợi, gừng băm vắt lấy nước. Cho tất cả vào thau, cho gia vị, ớt bột, tỏi băm vào nêm cho chua ngọt, có chút ít mặn cho vừa ăn theo khẩu vị.
Món này trộn 1 ngày sau dùng được, bảo quản trong tủ lạnh ăn cả tuần.
| Ảnh: Món Ngon. |
Ngó sen xào tôm tươi
Nguyên liệu: 1/2 kg ngó sen, 250 g tôm sú. Hành ngò, gia vị, chanh, tỏi băm.
Cách làm:
Ngó sen cắt khúc, ngâm chanh, dùng đũa lấy xơ, rửa lại nước cho sạch. Tôm lột vỏ chừa đuôi, xẻ sống lưng lấy bỏ chỉ.
Phi tỏi băm cho thơm, cho tôm vào xào với lửa lớn cho săn, cho tiếp ngó sen, gia vị vào xào vừa chín tới, nêm lại cho vừa ăn, tắt lửa múc ra đĩa, cho tiêu và hành ngò lên mặt.
| Ảnh: Món Ngon. |
Canh củ sen hầm giò heo
Nguyên liệu: 1/2 kg củ sen, 1 củ cà rốt, 1 sâu hạt sen khô, 15 quả táo khô, 1/2 giò heo trước, chặt miếng vừa ăn. Hành ngò, gia vị (bột nêm, đường, tiêu).
Cách làm:
Củ sen bào vỏ, cắt khoanh dày 5 mm, ngâm rửa chanh cho không bị đen. Cà rốt tỉa khía, cắt khoang dày 1 cm.
Hạt sen rửa sạch, luộc mềm. Táo rửa sạch.
Giò heo hầm sơ, cho củ sen vào hầm chung một lúc cho cà rốt vào hầm, một chút sau cho táo vào.
Sau cùng cho hạt sen vào, nêm gia vị cho vừa ăn. Cho hành ngò.
| Ảnh: Món Ngon. |
Canh ngó sen
Nguyên liệu: 1/2 kg ngó sen, 300 g tôm sú, 1 vắt me. Gia vị: nước mắm, bột ngọt, đường. Rau om, ngò gai, 1 trái ớt, 1 muỗng súp tỏi băm phi vàng.
Cách làm:
Ngó sen cắt khúc, ngâm chanh, lấy xơ. Me cho ít nước nóng vào tán cho ra nước chua. Tôm cắt bỏ đầu đuôi và chân, rửa sạch. Ngò gai, rau om rửa sạch, cắt nhuyễn, ớt cắt khoanh.
Bắc nồi nước đun sôi lên, cho tôm vào nấu chín sơ, vớt bọt. Cho ngó sen vào nấu vừa sôi vài dạo. Nêm gia vị, nước me cho vừa ăn. Tắt lửa, cho rau om ngò gai, ớt vào.
(Theo Món Ngon)
Sen xuất ngoại
TTCN - Từ giữa tháng 2, mùa sen bắt đầu thu hoạch. Trên con đường vào ấp 4, xã Mỹ Đông (huyện Tháp Mười, Đồng Tháp), xe ba gác liên tục chở sen đến trạm giao cho công ty thu mua.
Anh Nguyễn Minh Châu, một nông dân có thâm niên tám năm trồng sen, cho biết: “Năm nay do có thị trường tiêu thụ nên có tới bốn công ty xuống đặt trạm thu mua gương sen, trong đó có hai công ty ở Đài Loan, nhờ vậy mà nông dân bán được giá”.
Có khi một gương sen lên tới 3.100 đồng. Nông dân thu hoạch đạt năng suất 40.000 - 60.000 gương/ha, bán được cả trăm triệu đồng (trừ chi phí còn lời 70 -80 triệu đồng). Năm nay trúng mùa sen, có nông dân đã thu về bạc tỉ...
Đi sâu vô Đồng Tháp Mười, nông dân các xã Láng Biển, Mỹ Quý, Tân Hội Trung cũng vừa xong vụ thu hoạch. Ước tính mỗi xã có 20 - 40 hộ trồng sen với diện tích 60 - 70ha/xã. Chú Sáu Nhung ở Mỹ Quý vừa xuống giống vụ sen mới. Chú cho biết nếu trồng sen có kỹ thuật, đạt năng suất cao từ 50.000 gương/ha là “có ăn”. Cho dù giá “bét” nhất là 300 đông/gương thì có thu nhập cũng gấp ba lần so với trồng lúa.
Ông Nguyễn Văn Thiện, trưởng Ban Nông nghiệp xã Mỹ Đông, cho biết năm nay nhờ thị trường xuất khẩu qua Đài Loan rộng mở, nhiều công ty thu mua nên có sự cạnh tranh về giá, nông dân càng được lợi. Những lúc hút hàng ở Đài Loan, các công ty đẩy giá mua lên tới 3.100 đồng/gương, cử nhân viên xuống mua tại ruộng. Nhiều nông dân ký hợp đồng bao tiêu với các công ty Đài Loan nên sản phẩm làm ra bán được ngay, không còn cảnh bấp bênh chạy bán lung tung như những năm trước.
| Anh Nguyễn Minh Châu đang chăm sóc ruộng sen đã được ký hợp đồng bao tiêu với Công ty Cao Tùng |
Tuy vậy, muốn có công ty để mắt tới và ký hợp đồng bao tiêu là điều chẳng dễ. Anh Châu cho biết trước tiên nông hộ đó phải là người đã có quá trình làm ăn lâu dài với công ty, nghĩa là đã từng cùng với công ty chia ngọt sẻ bùi trên thương trường. Có nông dân khi thấy giá cao, hàng hút thì “làm eo” hoặc bán ra ngoài chợ đen, khi dội chợ mới tìm đến công ty năn nỉ.
Hiện nay các công ty Đài Loan như Cao Tùng, Cao Lâm đều ký hợp đồng bao tiêu với giá sàn 300 đồng/gương. Khi giá tăng thì công ty mua theo giá thị trường. Điều này đã làm nông dân yên tâm sản xuất. Những lúc cao điểm, mặc dù giá chợ đen có lúc lên tới 3.100 đồng/gương, nhưng nông dân vẫn đồng ý bán cho công ty với giá thỏa thuận là 2.400 đồng/gương, tạo nên thiện cảm giữa hai bên trong kinh doanh.
Ngược lại, khi giá tuột còn 200 đồng/gương thì công ty vẫn mua với giá 300 đồng/gương, bảo đảm nông dân “sống được”. Theo anh Châu, chỉ cần đạt được giá 300 đồng/gương thôi là thu nhập của nghề trồng sen vẫn cao hơn trồng lúa. Sợ nhất là lúc dội chợ, bán 100 đồng/gương cũng chẳng có người mua, chỉ còn cách bán lẻ cho người... bán chè.
Về mặt kỹ thuật, trồng sen đòi hỏi những qui trình nghiêm ngặt giống như trồng lúa chất lượng cao. Trước tiên, đất phải được làm mới đều đặn sau mỗi mùa thu hoạch như cày xới, phơi đất. Giống phải tốt, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu (tốt nhất là nên dùng giống sen Đài Loan do công ty cung cấp), chăm sóc phải hết sức chu đáo. Người trồng sen giỏi sẽ cho năng suất 7- 12 gương/m2, nhưng kỹ thuật kém chỉ đạt 2-3 gương/m2 là cùng. Và không ít nông dân đã từng “khóc hận” vì chuyện này.
Theo ông Nguyễn Văn Thiện, bà con chỉ nên giữ vững diện tích trồng sen ở mức 180 - 200ha như hiện nay là vừa, không nên mở rộng thêm khiến cung vượt cầu. Mặt khác, khi có hợp đồng bao tiêu rồi hãy trồng để tránh tình trạng “lông bông” lúc thu hoạch vì không biết phải bán cho ai.
DƯƠNG THẾ HÙNG
Chữa các bệnh từ lá Sen
Từ trước đến nay, người ta chỉ chú ý sử dụng hạt sen (liên nhục) để nấu chè, tâm sen (liên tâm) làm thuốc an thần, tua sen (liên tu) dùng ướp chè, ngó sen (liên ngẫu) làm thực phẩm. Còn lá sen thường chỉ được dùng để gói thức ăn, ít người nghĩ rằng lá sen lại có nhiều tác dụng quý để chữa bệnh.
Hoa và Lá sen
Về hóa học, lá sen chứa 0,2 - 0,3% tanin, 0,77 - 0,84% alcaloid, trong đó có nuciferin (chủ yếu), nor - nuciferin, roemerin, pro - nuciferin, vitamin C, các acid citric, tartric, succinic. Ngoài ra, còn có quercetin, isoquercitrin, nelumbosid, leucocyanidin, leuco - delphinidin. Tỷ lệ hoạt chất có trong lá sen bánh tẻ cao hơn lá non và lá già.
Về dược lý, lá sen đã được nghiên cứu chứng minh có tác dụng an thần, chống co thắt cơ trơn, chống choáng phản vệ, ức chế loạn nhịp tim. Tác dụng an thần của lá sen mạnh hơn tâm sen. Nuciferin chiết từ lá sen có tác dụng kéo dài giấc ngủ. Thuốc senin chứa alcaloid lá sen được áp dụng trên 36 bệnh nhân ngoại tâm thu thất cơ năng với tim không có tổn thương thực thể, đạt hiệu quả tốt với tỷ lệ 75%, thuốc không gây tác dụng phụ. Thuốc leonuxin bào chế từ lá sen và ích mẫu cũng được điều trị cho các bệnh nhân ngoại tâm thu thất với kết quả tốt 64%, trung bình 21%, không kết quả 15%.
Lá sen được dùng trong y học cổ truyền và kinh nghiệm dân gian với tên thuốc là liên diệp hoặc hà diệp, được thu hái quanh năm, thường dùng lá non (hoặc lá còn cuộn lại chưa mở) và lá bánh tẻ, bỏ cuống. Dùng tươi hoặc phơi, sấy khô, đôi khi sao thơm. Dược liệu là nguyên lá to, khô, màu lục, không bị sâu, không có vết thủng, có vị đắng, hơi chát, mùi thơm nhẹ, tính mát bình, không độc, vào 3 kinh can, tỳ, thận, có tác dụng thanh nhiệt, cầm máu, tán ứ, an thần, lợi thấp.
Chữa háo khát: Lá sen non (loại lá còn cuộn lại chưa mở càng tốt) rửa sạch, thái nhỏ, ép lấy nước uống làm nhiều lần trong ngày. Hoặc thái nhỏ, trộn với các loại rau ghém, ăn sống hằng ngày. Người bị tiêu chảy vừa chữa khỏi, cơ thể đang bị thiếu nước dùng rất tốt.
Chữa máu hôi không ra hết sau khi sinh: Lá sen sao thơm 20-30g tán nhỏ, uống với nước hoặc đồng tiện (nước tiểu trẻ em) hoặc sắc với 200ml nước còn 50ml, uống làm một lần trong ngày.
Chữa mất ngủ: Lá sen loại bánh tẻ 30g rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô, sắc hoặc hãm uống. Có thể dùng viên nén gồm cao mềm lá sen 0,03g, bột mịn lá sen 0,09g, tá dược vừa đủ cho một viên. Ngày uống 3-6 viên trước khi đi ngủ 3 giờ. Hoặc sirô lá sen gồm cao mềm lá sen 4g, cồn 45o 20ml, sirô đơn vừa đủ cho 1.000ml. Người lớn uống 15ml, trẻ em tùy tuổi 5ml.
Chữa sốt xuất huyết: Lá sen 40g, ngó sen hoặc cỏ nhọ nồi 40g, rau má 30g, hạt mã đề 20g, sắc uống ngày một thang. Nếu xuất huyết nhiều, có thể tăng liều của lá và ngó sen lên 50-60g.
Chữa chảy máu não và các biến chứng kèm theo ở bệnh nhân tăng huyết áp: Lá sen 15,5g, cam thảo 15,5g, đỗ trọng 12,5g, sinh địa, mạch môn, tang ký sinh, bạch thược mỗi vị 10g. Sắc uống ngày một thang.
Chữa băng huyết, chảy máu cam, tiêu chảy ra máu: Lá sen 40g để sống, rau má 12g sao vàng, thái nhỏ, sắc với 400ml nước còn 100ml, uống làm hai lần trong ngày.
Chữa ho ra máu, nôn ra máu: Lá sen, ngó sen, sinh địa mỗi vị 30g; trắc bá, ngải cứu mỗi vị 20g. Tất cả thái nhỏ, phơi khô, sắc uống trong ngày.
Chữa mất ngủ: Dùng viên bao sen - vông gồm cao khô lá sen 0,05g tương đương với 1g lá sen khô, cao khô lá vông 0,06g, bằng 1g lá khô, l - tetrahydropalmatin (hoạt chất chiết từ củ bình vôi) 0,03g, tá dược vừa đủ cho 1 viên. Ngày uống 2-4 viên trước khi đi ngủ. Một đợt điều trị từ 10-15 ngày.
Khoa thần kinh - Bệnh viện Hữu Nghị Hà Nội đã dùng viên bao sen - vông cho 100 bệnh nhân uống thấy tác dụng an thần tốt, gây ngủ nhanh, giấc ngủ kéo dài, êm dịu. Khi tỉnh giấc, không thấy mệt mỏi so với dùng meprobamat. Viên sen - vông đã được sản xuất rộng rãi để dùng trong nước và xuất khẩu.
Chế phẩm Passerynum gồm lá sen, lạc tiên, vông nem, hạt tơ hồng, thảo quyết minh, lá dâu tằm, hạt keo giậu và sâm đại hành đã thể hiện tốt trên lâm sàng, làm người bệnh ngủ dễ dàng và ngon giấc, không gây trạng thái buồn ngủ và không làm thay đổi huyết áp.
Ngoài ra, lá sen, hoa hòe mỗi vị 10g; cúc hoa vàng 4g, sắc uống còn chữa cao huyết áp, đau mắt.
Dùng ngoài, núm cuống lá sen nấu nước đặc để rửa, rồi lấy lá sen rửa sạch, giã nát với cơm nếp, đắp làm tan mụn nhọt.
Theo tài liệu nước ngoài, lá sen hãm uống được dùng phổ biến như một loại nước trà trong những ngày hè oi bức để chống nóng, giải nhiệt, làm dịu mát, đỡ khát. Các nhà khoa học người Mỹ đã nghiên cứu thấy trong lá sen có hoạt chất làm dịu dục tính, chữa di tinh, mộng tinh.
Theo Sức khỏe & đời sống
Sen - vị thuốc chữa bệnh
- Liên ngẫu: (Ngó sen) người ta thường dùng để làm thức ăn,

thuốc cầm máu, dùng trong những trường hợp đi ngoài ra máu, tiểu tiện ra máu, nôn ra máu, máu cam, tử cung xuất huyết. Ngày dùng từ 6-12g dưới dạng thuốc sắc.
- Thạch liên tử: người ta vẫn gọi nhầm hạt sen chính là quả sen; có vỏ nếu bóc lấy hạt ta sẽ được liên nhục hay liên tử. Trong liên nhục người ta đã phân tích thấy có nhiều tinh bột, đường, protit, chất béo, cacbon hydrat, canxi, photpho, sắt. Thạch liên tử thường dùng để chữa lỵ cấm khẩu với liều từ 6-12g dưới dạng thuốc sắc. Liên nhục dùng làm thuốc bổ, cố tinh, chữa di tinh, mất ngủ, thần kinh suy nhược. Ngày uống từ 10-30g dưới dạng sắc hay thuốc bột. Theo tài liệu cổ, liên tử có vị ngọt, tính bình. Có tác dụng bổ tỳ, dưỡng tâm, sáp trường, cố tinh. Dùng chữa tỳ hư sinh tiết tả (đi ngoài), di mộng tinh, băng lậu, đới hạ.
- Liên phòng: là gương sen già sau khi đã lấy hết quả rồi phơi khô. Trong liên phòng có protit 4,9%, chất béo 0,6%, cacbon hydrat 9%, carrrotin 0,00002%, nuclein 0,00009%, vitamin C 0,017%. Công dụng và liều dùng: Làm thuốc cầm máu: dùng chữa bệnh đi đại tiện ra máu, bệnh băng đới. Ngày dùng 15-30g dưới dạng thuốc sắc. Theo tài liệu cổ, liên phòng có vị đắng, chát, tính ôn, vào 2 kinh can và tâm bào. Có tác dụng tiêu ứ, cầm máu. Dùng chữa ứ huyết bụng đau, đẻ xong nhau chưa ra, băng huyết, tiểu tiện ra máu, tiểu tiện khó khăn.
- Lá sen: Trong lá sen có chừng 0,20%-0,30% tanin, một lượng nhỏ ancaloit.
- Liên tu: tức là tua nhị đực của hoa sen bỏ hạt gạo đi, rồi phơi khô. Có tác dụng chữa băng huyết, thổ huyết, di mộng tinh. Ngày uống 5-10g dưới dạng thuốc sắc.
Một số bài thuốc được dùng trong dân gian
- Đơn thuốc chữa băng huyết sau khi đẻ: Gương sen 5 cái, hương phụ 80g. Đốt cháy, tán nhỏ. Ngày uống 8-24g, chia 2-3 lần uống. Người ta thường cho lá sen vào cùng một công dụng với gương sen. Nhưng khi bệnh cấp thì dùng lá sen. Liều dùng 15-20g: dưới dạng thuốc sắc. Theo tài liệu cổ lá sen có vị đắng, tính bình, vào 3 kinh can, tỳ và vị. Có tác dụng thăng thanh tán ứ, thanh thử hành thủy. Dùng chữa thử thấp tiết tả, thủy chí phù thũng, lôi đầu phong, nôn ra máu, máu cam, băng trung huyết lỵ.
- Chữa chứng đái buốt và nóng: Lấy củ sen tươi, củ sinh địa tươi, hai thứ giã vắt lấy một bát nước gạn trong, cho vào một chút muối và vắt vào nửa quả chanh cho uống lúc khát.
- Chữa cảm sốt khát nước: Trong lúc cảm cúm miệng khát như cào, lấy một chén nước ngó sen hòa vào thìa mật ong hoặc mật mía hay nước mía tươi cho uống dần dần từng ngụm nhỏ.
- Chữa ứ máu, nhổ ra máu: Lấy ngó sen phơi khô 500g, tán nhỏ ngâm với một lít rượu. Mỗi lần uống 1 thìa. Ngày uống 2 lần. Có thể lấy núm cuống lá sen thay thế cho ngó sen cũng được.
- Chữa chứng nôn ra máu: Bỗng nhiên bị nôn ra máu. Lấy ngó sen và núm lá sen giã lấy một bát nước cho uống dần dần từng thìa nhỏ. Có thể pha lẫn vào một thìa mật ong càng tốt (có thể lấy lá, núm cuống lá sen để thay).
- Chữa chứng khát nước sau khi bị đi ngoài: Sau khi đi ngoài đã khỏi nhưng còn bực bội khát nước háo ruột. Lấy lá sen non còn cuộn và cuống lá sen non thái làm rau ăn ghém như cách ăn rau sống thường ngày.
- Chữa chứng di tinh đái đục: Lấy hạt sen bóc vỏ, bỏ lõi, rang vàng, tán nhỏ, uống thường xuyên với nước lọc. Uống càng lâu càng tốt. Nếu có thể tìm mua thêm được vị bạch linh cho vào cùng tán nhỏ mịn thì càng có tác dụng nhanh chóng.
- Chữa chứng đi tiểu buốt ra máu: Lấy bầu gương sen rang gần cháy (tồn tính) tán nhỏ cho uống mỗi lần hai thìa nhỏ với nước cháo nếu không tìm được bầu gương sen thì có thể lấy lá để thay thế cũng được.
- Chữa mụn nhọt sưng: Lấy núm cuống lá sen nấu nước đặc để ngâm rửa. Sau lại lấy độ vài cái lá sen giã với cơm nếp để đắp lên nhọt.
- Chữa viêm mũi, ngạt mũi kinh niên: Lấy cánh hoa sen thái nhỏ phơi khô 100g và mua 100g bạch chỉ (ở cửa hàng dược) tán nhỏ trộn vào với nhau, rồi lấy giấy quấn thuốc lá quấn lại thành từng điếu. Người ta thường cho lá sen vào cùng một công dụng với gương sen. Nhưng khi bệnh cấp thì dùng lá sen. Liều dùng 15-20g: dưới dạng thuốc sắc.
- Chữa kiết lỵ ra máu: Lấy núm cuống lá sen giã vắt lấy nước, đun sôi, để gần nguội cho uống.
Theo Tư vấn tiêu dùng
